Buty ustawione na stopniu za progiem wietnamskiego domu, model z gliny

Savoir-vivre w Wietnamie: od czego zależy, jak ludzie ci odpowiadają

Krótka odpowiedź

Wietnamski nie ma neutralnego słowa na „ty”. Zamiast niego używa się określeń pokrewieństwa, a 3 wystarczą w większości sytuacji: anh do nieco starszego mężczyzny, chi do nieco starszej kobiety, em do kogoś młodszego, a o sobie grzecznie toi. Jeśli trafisz choć mniej więcej, zyskasz więcej niż na całej reszcie etykiety.

Ostatnio sprawdzone:

VietSIM sprzedaje eSIM na kartę do Wietnamu. Ten przewodnik wspomina o naszym sklepie tam, gdzie ma to związek z tematem; fakty pochodzą ze źródeł wymienionych na końcu.

Etykieta tkwi w gramatyce

Określenie
Nieco starszy mężczyzna Anh
Nieco starsza kobieta Chi
Ktoś młodszy Em
Starszy mężczyzna, starsza kobieta Ong, ba
Trochę młodsi od twoich rodziców Co (kobieta), chu (mężczyzna)
Starsze rodzeństwo pokolenia rodziców Bac
Grzeczne „ja” Toi
Neutralne „ty” Nie istnieje

Zacznij od zaimków, nie od gestów

Większość poradników zaczyna od butów i pałeczek. To ważne, ale powierzchowne. Sedno jest w tym, że wietnamski nie ma neutralnego zaimka drugiej osoby, więc jego rolę przejmują określenia pokrewieństwa, których używa się wobec wszystkich, nie tylko rodziny.

Oznacza to, że nie powiesz grzecznego zdania, nie decydując, kim jest dla ciebie rozmówca. Anh to mężczyzna nieco starszy od ciebie, chi to kobieta w tej samej sytuacji, em to ktoś młodszy. Ong i ba to starsi mężczyźni i kobiety. Co i chu to osoby trochę młodsze od twoich rodziców, a bac to starsze rodzeństwo pokolenia twoich rodziców.

O sobie mów toi. Pierwotnie znaczyło „sługa”, używa się go w sytuacjach formalnych i zakłada równy status niezależnie od wieku, czyli dokładnie tego potrzebuje przyjezdny.

Pomylisz się i nic się nie stanie. Liczy się to, że próbujesz. Zwroty, które się tu przydadzą, znajdziesz w przewodniku wietnamskie zwroty.

Zasady zachowania, o których warto pamiętać

  • Buty zdejmuje się w domu. Buty przy drzwiach mówią wszystko.
  • Obie ręce przy podawaniu i odbieraniu, zwłaszcza od kogoś starszego. Prawa ręka podparta lewą pod łokciem znaczy to samo.
  • Zakryte ramiona i kolana w świątyniach i pagodach. Chusta w torbie załatwia sprawę.
  • Pałeczki kładź płasko, nigdy nie wbijaj ich pionowo w ryż. Pionowe pałeczki przypominają kadzidła zapalane dla zmarłych.
  • Dạ łagodzi każdą rozmowę. To grzeczne „tak”, którego Wietnamczycy używają dużo częściej, niż spodziewa się Polak.
Mała paczka podawana przez ladę, obie osoby trzymają ją obiema rękami
Obie ręce, przy dawaniu i przy odbieraniu. Nic nie kosztuje, a zawsze jest zauważone.

W czasie Tết

W czasie księżycowego Nowego Roku nie zamiataj i nie wynoś śmieci. Zamiatanie w Tết oznacza wymiatanie szczęścia z domu, dlatego sprząta się w tygodniach przed świętem.

Jest też spora szansa, że ktoś zaprosi cię wtedy do domu, a właściwą reakcją jest przyjęcie zaproszenia. Co dzieje się z krajem w czasie święta, opisuje przewodnik Tết w Wietnamie.

Gdzie to widać na co dzień

Na targach, gdzie granica między targowaniem się a stałą ceną jest tak samo towarzyska, jak handlowa; piszemy o tym w przewodniku zakupy w Wietnamie. Przy jedzeniu, gdzie talerz ziół i kolejność dań mają własną logikę; więcej w przewodnikach wietnamskie jedzenie uliczne i o pho. I przy napiwkach, które nie są obowiązkiem, choć przyjezdni często tak zakładają; zobacz napiwki w Wietnamie.

Żeby tłumacz w aplikacji działał w trakcie rozmowy, potrzebujesz internetu. Ile danych potrzebujesz, policzysz w przewodniku ile danych mobilnych na Wietnam, a pakiety znajdziesz w sklepie eSIM Wietnam.

Nic tutaj nie jest produktem i nie sprzedajemy ci kursu dobrych manier.

Pytania

Dlaczego nie ma słowa na „ty”?

Bo jego rolę pełnią określenia pokrewieństwa. Używa się ich wobec wszystkich, nie tylko rodziny, więc zanim skończysz zdanie, język każe ci określić, kim jest rozmówca względem ciebie. To właśnie jest etykieta i nie da się jej obejść.

Jakich określeń potrzebuję?

Anh do mężczyzny nieco starszego od ciebie, chi do kobiety w tej samej sytuacji, em do kogoś młodszego, ong i ba do starszych mężczyzn i kobiet oraz co i chu do osób trochę młodszych od twoich rodziców. Bac to starsze rodzeństwo pokolenia twoich rodziców.

Jak mówić o sobie?

Toi. Pierwotnie znaczyło „sługa”, używa się go w sytuacjach formalnych i zakłada równy status niezależnie od wieku, więc dla przyjezdnego to bezpieczne „ja”. W formalnej rozmowie łączy się je z anh, chi albo ong po drugiej stronie.

Jakie są zasady dotyczące zachowania?

Zdejmuj buty, wchodząc do domu, podawaj i odbieraj rzeczy obiema rękami albo prawą podpartą lewą pod łokciem, w świątyniach i pagodach zakrywaj ramiona i kolana i nie wbijaj pałeczek pionowo w ryż. Żadna z tych zasad nie jest niejasna i każdą ludzie zauważają.

Czy są zasady na samo święto Tết?

Tak. W czasie święta nie zamiataj i nie wynoś śmieci, bo zamiatanie w Tết oznacza wymiatanie szczęścia. Sprząta się wcześniej. Jeśli w czasie święta ktoś zaprosi cię do domu, przyjmij zaproszenie.

Źródła

  1. Wikipedia: Vietnamese pronouns
  2. Wikipedia: Tết
  3. Wikipedia: Culture of Vietnam
  4. Wikipedia: Vietnamese language